CHƯƠNG 1: NHÀ TA LẤY ĐÂU RA CON GÁI?

Tiết cuối đông ở huyện Thanh Khê lạnh buốt thấu xương. Gió bấc lùa qua song cửa liếp của biệt viện họ Đào, thổi bay là là những sợi dăm gỗ khô trên chiếc bàn tính bọc đồng.
Đào Mật ngồi thẳng lưng, ống tay áo chàm vắt gọn lên quá nửa cẳng tay, ngón tay thon dài gõ lách cách liên hồi trên khung bàn tính. Dưới ánh đèn dầu leo lét, đôi mắt màu nâu hổ phách của cậu khẽ nheo lại, nốt ruồi son nhỏ xíu sát đuôi lông mày bên phải khẽ lay động khi mày mày cau chặt. Cậu cầm bút lông chấm mực đỏ, khoanh một vòng tròn dứt khoát lên mép tờ biên nhận.
"Bảy mươi sáu gốc đào bích ghép mắt ba năm, giá gốc mỗi cây mười tám văn. Năm mươi gốc đào phai cánh kép, mười lăm văn một gốc." Đào Mật ngước mắt nhìn gã quản sự phường ươm giống họ Liêu đang đứng co ro xoa tay, giọng cậu trong trẻo, điềm đạm mà chắc nịch: "Tổng cộng một lượng sáu tiền lẻ bảy văn. Liêu quản sự, con số hai lượng năm tiền ghi trong phiếu giao này là tính cả tiền rơm ủ gốc hay tính nhầm luôn tiền công người ta gánh cây từ chân núi lên phủ?"
Liêu quản sự giật thót, nụ cười xởi lởi trên mặt đông cứng lại. Gã liếc nhìn thiếu niên trước mặt—vóc dáng dong dỏng, tóc đen vấn gọn bằng dải vải gai giản dị, gương mặt thanh tú không một vệt phấn son nhưng ánh mắt nhìn vào từng con số thì sắc lẻm như dao cạo vỏ cây.
"Ấy... Đào tiểu... à không, tiểu chủ quản," gã ấp úng, mồ hôi lạnh toát ra giữa trời rét: "Đường núi trơn trợt, mấy gánh rơm chống sương muối chuyển gấp từ huyện bên sang quả thực có đội chút hao phí..."
"Hao phí không ghi biên nhận trước thì tính vào tiền túi của phường ươm." Đào Mật gạt nhẹ đầu bút, không nhanh không chậm nói: "Bớt tám tiền lẻ ba văn. Ta trừ thẳng vào khoản đặt cọc đợt sau. Bằng lòng thì ký biên lai giao hàng, không thì phiền ngài kéo số cây giống ngoài sân về."
Liêu quản sự nuốt khan một ngụm nước bọt, vội vàng cúi rạp người: "Dạ dạ, tiểu chủ nói chí phải, để tiểu nhân ký lại ngay."
Chữ ký vừa ráo mực, ngoài cổng ngõ lát đá xanh bỗng vang lên tiếng móng ngựa dồn dập. Tiếng người hầu chạy huỳnh huỵch xen lẫn tiếng thở hồng hộc phá tan sự tĩnh mịch của biệt viện. Cửa phòng sổ sách bị đẩy bật ra, mang theo luồng gió lạnh thốc vào làm ngọn đèn dầu chao đảo.
Một viên dịch lại mặc phẩm phục màu lục của huyện nha xăm xăm bước vào, trên tay cầm ống quyển bọc lụa vàng nhạt niêm phong bằng sáp đỏ của bộ Lễ. Theo sau là Đào phu nhân—Lâm Uyển, sắc mặt bà trắng bệch, hai bàn tay giấu trong tay áo run lên bần bật.
Viên dịch lại đảo mắt nhìn quanh gian phòng chất đầy sổ sách và đất mùn ủ rễ, ánh mắt dừng lại trên người Đào Mật đang đứng sau bàn tính. Gã hơi sững sờ trước dáng dấp thanh mảnh và đôi mắt sáng của cậu, rồi lập tức cất giọng lanh lảnh:
"Đây hẳn là Đào tiểu thư khuê danh Đào Mật? Khâm sai bộ Lễ vừa tới nha môn huyện Thanh Khê truyền đạt danh sách đợt bổ tuyển trắc phi, chính phi cho nhị hoàng tử Tĩnh An phủ. Xin Đào tiểu thư tiếp chỉ tiếp triệu!"
Đào Mật đứng sững, ngón tay đang cầm thỏi mực khựng lại giữa không trung.
Cậu chớp mắt, nhìn viên lại dịch, rồi lại nhìn mẹ mình đang đứng chết trân ở ngưỡng cửa. Trong đầu cậu, bàn tính vừa đối chiếu rơm ủ đào bỗng nhiên gãy vụn thành từng mảnh. Cậu nhìn quanh căn phòng, chỉ thấy mấy bó cành giống khô khốc và đống giấy tờ quyết toán.
"Sai địa chỉ rồi." Đào Mật đặt thỏi mực xuống nghiên cái cộp, lễ phép khoanh tay: "Vị đại nhân này, nhà họ Đào ở Thanh Khê chỉ có một đứa con trai là ta quản việc sổ sách và vườn đào. Ngài tìm 'Đào tiểu thư' nào thì xin mời sang thôn bên hỏi thăm, biệt viện này lấy đâu ra con gái?"
Viên dịch lại nhíu mày, mở toang tờ trát công văn ra, chỉ thẳng ngón tay vào dòng chữ son đỏ chót:
“Nhầm thế nào được! Hộ bộ kinh thành gửi danh sách đối chiếu từ bộ Lễ, trên giấy trắng mực đen rõ ràng: ‘Huyện Thanh Khê, cựu chủ sự kho vận Đào Duy Cẩn, có một ái nữ tên Đào Mật, năm nay tròn hai mươi tuổi’. Cả huyện Thanh Khê này có mấy nhà họ Đào từng làm chủ sự kho vận? Đào tiểu thư, thánh triệu của hoàng gia không phải chuyện đùa giỡn! Trong vòng ba ngày, Đào gia phải đến dịch trạm huyện nha nộp thân sách và xác nhận ứng tuyển. Sau đó, đoàn xe của bộ Lễ sẽ thống nhất đưa các ứng viên lên kinh thành!”
Dứt lời, viên quan nhét phắt cuộn giấy triệu bọc lụa vào lòng Đào Mật, vội vã cáo lui như sợ dính phải điều xui xẻo. Tiếng vó ngựa nhanh chóng xa dần trong màn sương đông đặc quánh.
Gian phòng rơi vào khoảng im lặng đáng sợ. Tờ giấy triệu mang hơi lạnh thấu xương nằm trơ trọi giữa đống sổ sách.
Đào Mật bước vội sang gian nhà chính, tà áo thô bay phần phật theo từng bước chân gấp gáp.
Cha cậu, Đào Duy Cẩn, đang ngồi sụp trên chiếc ghế gỗ trắc, hai tay bưng trán, trước mặt là chén trà hoa cúc đã nguội ngắt đóng váng. A Tước—nha hoàn lớn lên cùng Mật từ thuở nhỏ—đang đứng khoanh tay bên cột nhà, đôi mắt một mí sắc sảo đảo quanh, thấy Mật bước vào liền khẽ lắc đầu, vẻ mặt như muốn nói: Lần này thì to chuyện thật rồi.
"Cha." Đào Mật đặt mạnh cuộn giấy bọc lụa xuống mặt bàn, phát ra một tiếng bốp vang dội: "Con hỏi người lần cuối. Con có một người tỷ tỷ hay muội muội nào bị thất lạc lúc chạy lụt năm xưa không? Nếu có, xin cha mẹ nói thật để con chuẩn bị bạc thuê xe ngựa đi đón người về kinh. Nếu không có..."
Cậu hít sâu một hơi, tự chỉ ngón tay vào ngực mình: "...thì tờ giấy triệu tuyển phi này đang đòi đầu của con đấy."
Đào Duy Cẩn giật mình ngẩng lên, khóe môi run rẩy. Trông ông như già đi mười tuổi, nét mặt tiều tụy của một viên quan nhỏ cả đời nơm nớp lo sợ: "Mật nhi... không có chị em nào thất lạc cả. Con là đứa con duy nhất của nhà họ Đào."
"Vậy tại sao hộ tịch ở bộ Lễ lại ghi con là 'ái nữ'?" Đào Mật gằn giọng, cố giữ bình tĩnh nhưng giọng nói đã run lên vì phẫn nộ: "Con sống hai mươi năm trên đời, mặc áo vạt ngắn, chẻ củi, khiêng phân bón, lội mương đếm từng gốc đào. Người ngoài gọi con là 'tiểu chủ', con tưởng vì tính con thích ở biệt viện kín đáo. Hóa ra trong mắt quan phủ, con là một nữ nhân hai mươi tuổi chưa gả chồng?!"
Lâm Uyển bước tới, run rẩy nắm lấy cánh tay con trai, nước mắt lưng tròng: "Mật nhi, là lỗi của cha mẹ... Năm con ba tuổi, Thanh Khê vỡ đê, nước ngập trắng đồng. Bản lưu hộ tịch ở huyện nha bị nước cuốn trôi sạch. Khi nha môn cho kê khai lại hộ tịch sau thiên tai, cha con lúc đó đang bị nha môn tra xét sổ sách kho lương, sợ bị làm khó dễ nên nhờ người làm đơn..."
"Người viết đơn hồ đồ," Đào Duy Cẩn nghẹn ngào tiếp lời, giọng đầy tự trách: "Gã ghép tên con với dòng khai 'ái nữ' của một bản gia thư cũ xin trợ cấp cứu tế. Đến khi nhận lại thẻ hộ tịch mới, cha mới phát hiện họ ghi nhầm giới tính của con thành nữ."
Đào Mật trừng mắt nhìn cha mình, sự sắc sảo của một kẻ làm sổ lâu năm lập tức phát hiện ra lỗ hổng:
"Phát hiện nhầm năm ba tuổi, vậy suốt mười bảy năm qua cha để tờ giấy đó ngủ trong hòm à? Một chữ sửa lại ở huyện nha tốn bao nhiêu bạc? Hay cha sợ mở lại hồ sơ tra xét hộ tịch thì người ta lại sờ đến vụ án kho lương năm ấy?"
Căn phòng lặng ngắt như tờ. Đào Duy Cẩn cúi gục đầu, bả vai sụp xuống. Sự im lặng của ông chính là câu trả lời cay đắng nhất.
Đúng lúc ấy, A Tước từ bên cột bước tới, khoanh tay trước ngực, giọng đều đều buông một câu sắc như dao: "Tiểu gia à, người đừng tính tiền sửa giấy nữa. Bây giờ bài toán không phải là tốn bao nhiêu bạc, mà là nếu triều đình phát hiện nhà họ Đào đem một đứa con trai hai mươi tuổi nộp vào danh sách tuyển phi của nhị hoàng tử, cái nhà này tính ra phép trừ chỉ còn lại số không tròn trĩnh thôi."
Ví von của A Tước nghe như một câu đùa chua chát, nhưng lại đánh trúng tim đen của tất cả những người có mặt. Gian khai hộ tịch là tội trừng phạt hành chính, nhưng dối trên lừa dưới trong kỳ tuyển phi hoàng gia, lại dính líu đến hồ sơ kho lương cũ, thì một khi bị khép vào tội khi quân phản nghịch, cái giá phải trả sẽ là sinh mạng của cả gia đình.
Đào Mật nhắm nghiền mắt lại. Bàn tay cậu siết chặt mép áo chàm thô ráp đến mức các đốt ngón tay trắng bệch. Cậu không muốn chết, càng không muốn nhìn cha mẹ mình bị giải lên xe tù về kinh. Cậu thích tiền, thích đất mùn và những mầm đào vừa nứt vỏ, nhưng đứng trước bờ vực cả nhà bị xóa sổ, sự lanh lợi thực dụng của cậu lập tức chuyển sang chế độ tự vệ.
"Chuyện đơn xin sửa hộ tịch gần đây thì sao?" Đào Mật mở mắt ra, nhìn xoáy vào cha mình: "Hồi đầu đông cha nói đã gửi đơn lên bộ Lễ xin đính chính nhân khẩu kia mà?"
"Đơn gửi đi rồi..." Đào Duy Cẩn lắp bắp: "Nhưng... nhưng nha môn bộ Lễ trả lời rằng hồ sơ bị giữ lại xem xét, đến nay vẫn chưa có công văn phúc đáp. Ai ngờ hôm nay lệnh tuyển phi lại ập xuống nhanh như vậy..."
Đào Mật hít một hơi thật sâu. Không thể chờ đợi, cũng không thể tiếp tục để cha mình xử lý theo kiểu chắp vá thụ động này nữa.
Cậu bước thẳng tới trước mặt Đào Duy Cẩn, xòe bàn tay dính chút bụi than ra:
"Cha, đưa hết đây."
Đào Duy Cẩn ngơ ngác: "Đưa... đưa cái gì?"
"Toàn bộ giấy tờ." Ánh mắt màu nâu hổ phách của Đào Mật lạnh lùng và kiên quyết chưa từng thấy: "Bản sao hộ tịch sai, biên nhận gửi đơn sửa hộ tịch hồi đầu đông, cả các chứng từ giao nhận kho lương mười bảy năm trước mà cha còn giữ. Tất cả những thứ có dấu mộc đỏ, đưa hết cho con."
Cậu nhìn cuộn chỉ triệu bọc lụa vàng nhạt trên bàn, khẽ cắn môi trong:
"Tờ giấy này gọi chính con. Con không đi, người ta sẽ đến xích cổ cả nhà. Đưa giấy tờ đây, con phải biết cái bẫy này sâu bao nhiêu tấc thì mới tính được đường sống sót trở về."