Nắng chiều ở vùng Nhơn Hòa thường không tắt hẳn mà cứ bảng lảng, tan ra thành những vệt đỏ bầm trên mặt sông Tiền, như ai đó vừa đánh đổ một hũ rượu nếp than khổng lồ xuống dòng nước.
Trong dinh cơ nhà bà Hội đồng Lắm, không khí uể oải của buổi xế chiều bị quét sạch bởi sự bận rộn hối hả. Ngày giỗ của ông Hội đồng – người chồng quá cố của bà, cái trụ cột đã dựng lên cơ nghiệp này – đang đến gần. Đám gia nhân chạy ra chạy vào, tiếng quét tước, tiếng lau chùi đồ xà cừ, tiếng con sen đứa ở gọi nhau í ới ngoài gian bếp tạo thành một mớ âm thanh hỗn độn nhưng có trật tự.
Bà Hội đồng Lắm ngồi trên bộ trường kỷ, tay cầm chiếc quạt ngà, đôi mắt sắc lẹm không bỏ sót một hạt bụi nào trên chiếc lư đồng vừa được đánh bóng. Bà nhìn sang Minh, lúc này đang ngồi cạnh cửa sổ, cắm cúi viết gì đó vào cuốn sổ tay bìa da.
"Minh nè, chuyện lúa thóc dưới mấy liếp vườn bên Cồn, con coi tới đâu rồi?"
"Dạ thưa má, con đã đi kiểm tra hết rồi. Tá điền họ than năm nay nước nhảy khỏi bờ hơi muộn, lúa có chỗ bị lép hạt nhưng nhìn chung vẫn thu hoạch tốt. Con đã cho người ghi chép lại những hộ khó khăn để giảm thuế chút đỉnh, coi như làm phước cho ba nhân ngày giỗ."
Bà Hội đồng khựng lại, chiếc quạt ngà ngừng phẩy. Bà nhíu mày, giọng có chút không hài lòng:
"Con mới về, chưa hiểu cái thói của đám dân cày này đâu. Mình lỏng tay một chút, họ lấn tới một sải. Nhưng thôi, con đã quyết thì má không cản, coi như lấy đức cho con sau này."
Bà nhìn đứa con trai duy nhất của mình. Minh giống cha như đúc, nhất là cái vầng trán và đôi mắt cương nghị. Nhưng ở Minh còn có cái chất hào hoa, lịch thiệp của một người đã hít thở khí trời phương Tây gần chục năm trời. Đó là niềm tự hào, nhưng cũng là nỗi lo canh cánh trong lòng bà.
"Tối nay, má biểu bếp làm món canh chua cá lăng với cá linh kho bông điên điển, toàn món con thích. Ăn xong, hai mẹ con mình có chuyện cần bàn."
Minh khẽ mỉm cười, một nụ cười nhạt nhưng đủ làm gương mặt anh bừng sáng:
"Dạ, con nghe má."
***
Bữa cơm tối diễn ra trong gian nhà chính, dưới ánh sáng vàng vọt của những chiếc đèn măng-xông treo trên xà nhà. Mùi thơm của cá kho tộ quyện với vị thanh của canh chua nhả ra một làn khói mỏng, ấm áp.
Bà Hội đồng gắp một miếng gan cá béo ngậy bỏ vào bát của Minh, rồi mới chậm rãi mở lời:
"Thằng Minh nè, con về đây cũng đã lâu, việc nhà việc cửa con cũng đã thạo. Má cũng đã già, cái nhà này sớm muộn gì cũng cần một bàn tay đàn bà quán xuyến. Con hiểu ý má chứ?"
Minh dừng đũa, anh không ngạc nhiên. Anh biết ngày này sớm muộn gì cũng đến.
"Dạ, con biết má thương con, lo cho con."
Bà Hội đồng thấy con không phản ứng gắt gao thì phấn khởi hẳn lên, bà hạ giọng, vẻ bí mật:
"Bên ông Quan Huyện có cô Ba Hạnh, nết na thùy mị lại có học thức. Má đã có dịp gặp cô ấy ở tiệm vải cô Tư, nhìn tướng tá là biết người có phúc đức, dễ sinh con quý tử. Gia thế nhà ông Huyện với nhà mình thì khỏi phải bàn, đúng là môn đăng hộ đối, rồng đến nhà tôm. Con thấy sao?"
Minh đặt bát cơm xuống, đôi bàn tay đan vào nhau đặt trên bàn. Anh nhìn thẳng vào mắt mẹ, ánh mắt không hề né tránh:
"Má à, cô Ba Hạnh tốt thế nào, con không phủ nhận. Nhưng chuyện hôn nhân là chuyện cả đời. Con đi Tây, học được nhiều cái mới, nhưng cái con tâm niệm nhất là sự tự do. Vợ của con, con muốn mình là người rung động trước, chứ không phải vì một bản danh sách tài sản hay chức tước của hai bên gia đình."
Sắc mặt bà Hội đồng chợt đanh lại. Bà buông đũa, tiếng va chạm vào bát sành nghe "cộp" một cái khô khốc.
"Tự do? Cái tự do của con là muốn cưới một cô gái không rõ gốc gác, không giúp gì được cho cơ nghiệp này sao? Con nên nhớ, con là Cậu Cả nhà Hội đồng Lắm. Mỗi bước đi của con đều có hàng nghìn con mắt nhìn vào. Cô Ba Hạnh là sự lựa chọn tốt nhất, không phải bàn cãi thêm."
Minh vẫn giữ vẻ ôn hòa, nhưng giọng nói đã có phần đanh thép:
"Nếu hôn nhân chỉ là một cuộc trao đổi lợi ích, thì con e rằng con không làm được. Má cho con thời gian, con sẽ tự tìm cho má một người con dâu khiến má tự hào, nhưng người đó phải là người con yêu."
Bà Hội đồng tức giận đứng bật dậy, tà áo lụa đen sột soạt trên nền gạch.
"Con... con được lắm! Học cái thói phản kháng của đám Tây trắng rồi về đây cãi lời má. Má nói cho con hay, ở cái đất Nhơn Hòa này, má chưa bao giờ để ai bước qua lời nói của mình, kể cả con!"
Nói rồi, bà quay ngoắt bước vào trong, để lại Minh ngồi lặng lẽ giữa gian phòng rộng lớn. Tiếng bước chân của bà xa dần, chỉ còn lại tiếng côn trùng rỉ rả ngoài liếp vườn và mùi hương trầm từ bàn thờ tỏa ra u uất.
Minh thở dài, anh đưa tay xoa thái dương. Anh không muốn làm mẹ buồn, nhưng anh cũng không thể để cuộc đời mình bị buộc vào một sợi dây thừng định mệnh mà anh không hề mong muốn.
***
Đêm Nhơn Hòa yên tĩnh đến lạ thường. Ánh trăng khuyết treo lơ lửng đầu cành dừa, hắt xuống mặt đất những mảng sáng tối chập chờn.
Minh không ngủ được. Anh bước ra chòi lục giác giữa hồ sen. Gió từ sông Tiền thổi vào mang theo hơi nước mát lạnh và mùi bùn đất nồng nàn. Anh cầm theo cây đàn guitar – một món quà từ thời sinh viên ở Paris.
Tiếng đàn vang lên, không phải là những bản nhạc cổ điển cầu kỳ, mà là một giai điệu buồn man mác, len lỏi qua những kẽ lá. Minh nhắm mắt lại. Trong bóng tối, gương mặt của một cô gái bỗng hiện lên rõ mệt.
Thanh Du.
Anh nhớ lại đôi bàn tay gầy nhưng khéo léo của cô khi vuốt ve sấp vải lụa xanh rêu. Anh nhớ cái vẻ bướng bỉnh nhưng đầy tự trọng trong đôi mắt cô khi đối diện với những lời dè bỉu của đám đông ngoài chợ. Và nhất là, anh nhớ cảm giác khi cô ngã vào lòng anh – một mùi hương mộc mạc của lá thơm và nắng sớm.
"Cô ấy nói đúng... lụa tơ tằm không bóng bẩy nhưng có chiều sâu."
Minh lầm bầm, ngón tay anh lướt trên dây đàn, tạo ra một nốt nhạc trầm buồn. Anh tự hỏi, lúc này đây, dưới ánh đèn dầu leo lét, cô gái ấy có đang cặm cụi với đường kim mũi chỉ hay không?
***
Tại căn nhà lá nhỏ ven sông, Thanh Du quả thực chưa ngủ.
Tiếng "cạch cạch" của máy may vẫn đều đặn vang lên. Dưới ánh đèn dầu tù mù, Du tập trung cao độ vào đường chỉ trên xấp vải lụa xanh rêu. Cô may rất chậm, mỗi đường kim đều được cô chăm chút như thể đang thêu dệt một tác phẩm nghệ thuật.
Hồng đã đi ngủ từ lâu, thỉnh thoảng lại ú ớ trong mơ về những bộ đồ đẹp và những buổi tiệc tùng sang trọng. Du nhìn em gái, lòng trào dâng một nỗi lo âu.
Cô đưa tay vuốt lại nếp vải. Loại lụa này đúng là rất hợp với Cậu Cả. Nó trầm mặc, thanh cao nhưng ẩn chứa một sức mạnh nội tại. Khi cắt vải, Du cảm thấy như mình đang chạm vào một phần tính cách của Minh.
Chợt, Du dừng tay lại. Cô đưa bàn tay lên, nhìn vào lòng bàn tay mình.Cô suy nghĩ gì đó, rồi bất giác mỉm cười. Một cảm giác tê dại lại trỗi dậy khiến cô rùng mình.
"Du ơi là Du, mày đang nghĩ cái gì vậy?"
Cô tự mắng mình, cố xua đi hình ảnh đang hiện lên trong đầu. Cô biết rõ vị trí của mình. Cô là thợ may, anh là chủ. Khoảng cách giữa họ không chỉ là một con đường làng, mà là cả một vực thẳm của giai cấp và tiền bạc.
Cô nhìn ra cửa sổ. Ánh trăng khuyết hắt vào hiên nhà một dải sáng bạc. Cô chợt nhớ đến lời Hồng: *"Chị mà léng phéng với Cậu, em không để yên đâu."*
Du thở dài, cô tắt đèn dầu. Bóng tối bao trùm lấy gian phòng nhỏ, chỉ còn lại tiếng sóng vỗ rì rào ngoài bến sông như tiếng thì thầm của định mệnh.
***
Sáng hôm sau, dinh cơ nhà bà Hội đồng Lắm bắt đầu nhộn nhịp chuẩn bị cho buổi lễ cúng giỗ.
Bà Hội đồng vẫn còn giận Minh, bà đứng ra chỉ huy công việc. Bà diện chiếc áo dài màu tím hoa cà, cổ đeo chuỗi ngọc trai, gương mặt uy nghiêm thường ngày nay thêm phần lạnh lùng.
"Tý! Mày sang nhà con Du thợ may, hỏi nó đồ đã xong chưa? Chiều nay đem qua cho Cậu Cả thử. Nếu có chỗ nào chưa vừa ý thì sửa ngay tại chỗ để mai Cậu mặc tiếp khách."
Anh Tý dạ ran rồi chạy biến đi.
Bà Hội đồng nhìn theo, đôi mắt bà nheo lại. Bà có nghe tụi đầy tớ nói chuyện Minh đã bênh vực Du ngoài chợ. Bà là người đàn bà nhạy cảm. Bà hi vọng thằng quý tử của bà không có ý gì với con nhỏ nghèo hèn đó.
Bà lẩm bẩm gì đó, nụ cười trên môi không mang theo chút hơi ấm nào.
Trong lúc đó, Minh đang đứng ở ban công tầng trên nhìn xuống. Anh thấy anh Tý chạy đi, và anh biết, chiều nay anh sẽ lại được gặp cô. Một niềm vui len lỏi trong lòng.
Anh quay vào phòng, nhìn xấp tài liệu về những liếp vườn bên Cồn. Anh cần phải làm việc, cần phải chứng minh cho mẹ thấy anh đủ bản lĩnh để bảo vệ những gì anh lựa chọn.
***
Chiều muộn, nắng bắt đầu nhạt màu.
Thanh Hồng diện bộ đồ đẹp nhất của mình, tay bưng chiếc giỏ mây đựng áo, bước đi thoăn thoắt về phía nhà bà Hội đồng. Du đi bên cạnh, gương mặt điềm tĩnh nhưng đôi mắt không giấu nổi sự mệt mỏi sau một đêm thức trắng.
"Chị Hai, chị nhớ lời chị nói đó nha. Để em giao áo cho Cậu Cả."
Hồng dặn đi dặn lại, giọng đầy phấn khích.
Du gật đầu:
"Chị nhớ rồi. Em cứ vào giao, chị phải quẹo qua nhà thím hai lấy số đo của thím."
" Thế lát nữa chị xong việc cứ về đi, em giao xong sẽ về sau."
" Ừ. Nhớ để Cậu mặc thử, có không ưng chỗ nào thì nói chị sửa lại."
" Dạ!"
Đến ngã tư thì Du quẹo về hướng nhà Thím Hai. Hồng vừa bước vào cổng rào sắt, đã bắt gặp một chiếc xe kéo sang trọng vừa dừng lại trước hiên nhà. Một cô gái trẻ bước xuống, tà áo dài lụa màu hồng phấn bay phất phơ trong gió. Cô ấy xinh đẹp, cử chỉ toát lên vẻ cao sang của một tiểu thư khuê các.
Hồng đứng sững lại, chiếc giỏ mây trên tay suýt rơi xuống đất. Cô nhìn cô Ba Hạnh, rồi nhìn lại bộ đồ mình đang mặc, một sự tự ti và đố kỵ bùng lên mạnh mẽ. Cô nhìn Minh từ trên lầu bước xuống, nhìn cái cách anh lịch thiệp chào hỏi cô tiểu thư kia. Một cảm giác nhói đau xẹt qua tim cô.
"Mình đến để giao áo, đó là công việc của mình."
Cô bước đi, đôi guốc gỗ gõ xuống nền gạch. Mỗi bước đi, cô cảm thấy mình như đang bước vào một trận chiến mà cô biết chắc mình không có vũ khí trong tay.
Nếu thấy truyện hay, đạo hữu có thể ném cho tác giả vài viên Linh Thạch để lấy tinh thần bạo chương!
